متن ذکر

«لا إلهَ إلّا أنتَ سُبحانَکَ إنّی کُنتُ مِنَ الظّالِمین»
«معبودی جز تو نیست؛ تو منزّهی، همانا من از ستمکاران بودم.»
سورهٔ انبیاء، آیهٔ ۸۷
این ذکر از دو بخش اصلی تشکیل شده است و در منبع برای هر بخش معنایی جداگانه بیان شده است.

قوس صعود


بخش نخست ذکر:
«لا إله إلا أنت سبحانک»
در این قسمت، توجه به یگانگی، عزت، قدرت و تنزیه خداوند از هر نقص و عیب قرار می‌گیرد. سالک باید خدا را در اوج کمال و جلال ببیند و برای هیچ موجودی در برابر او اصالت مستقل قائل نشود.
این بخش را می‌توان حرکت صعودی دل دانست: دل از کثرت‌ها فاصله می‌گیرد و به حقیقت واحد توجه می‌کند.

قوس نزول


بخش دوم ذکر:
«إنّی کنت من الظالمین»
در این مرحله، انسان به وضعیت خویش بازمی‌گردد و تقصیر، فقر و ضعف خود را می‌بیند. مقصود از ظلم، در این توضیح، تنها ظلم به دیگران نیست؛ بلکه هر نوع غفلت و سوءاختیار که انسان را در حجاب طبیعت و خودبینی محبوس کند، در این اعتراف مورد توجه قرار می‌گیرد.
پس ذکر یونسیه یک حرکت دو سویه دارد: ابتدا خداوند تنزیه و یگانه می‌شود، سپس انسان از ادعای استقلال فرود می‌آید و فقر خود را می‌پذیرد.

چرا در سجده؟


این ذکر در حال سجده مطلوب دانسته شده است. سجده، مناسب‌ترین حالت برای اظهار عبودیت و کنارگذاشتن برتری‌جویی است. پیشانی انسان که در حالت عادی نشانهٔ عزت ظاهری است، بر خاک قرار می‌گیرد و بنده با زبان و بدن، فقر خود را اظهار می‌کند.
در منابع مربوط به آثار این ذکر، از سجدهٔ طولانی و تکرار آن با توجه به معنای حبس‌شدن در زندان طبیعت و زنجیرهای اخلاق ناپسند سخن گفته شده است.
منبع نقل‌شده در فایل: اسرارالصلاة، ص ۱۰۹ و ۱۱۰.

زمان ذکر


اذکار مأثور معمولاً در فاصلهٔ میان طلوع فجر و طلوع آفتاب انجام می‌شود؛ اگر این زمان از دست برود، نزدیک‌ترین زمان ممکن انتخاب شود تا ذکر به پایان شب موکول نشود.
بااین‌حال، این گزارش مربوط به برنامه‌های تربیتی خاص است و نباید بدون توجه به تفاوت شرایط افراد، به‌صورت نسخه‌ای یکسان برای همه اجرا شود.(با توجه به حال فرد باید به توصیه استاد در این زمینه مراجعه کرد)

پیوند ذکر با توبه


پیش از ذکر یونسیه، دستور توبه مطرح شده است. توبه در اینجا تنها گفتن استغفار نیست؛ بلکه زمینه‌ای است برای آنکه انسان به خطا و فقر خود آگاه شود.
اگر زبان ذکر بگوید «من از ستمکاران بودم»، اما نفس همچنان خود را بی‌گناه، برتر و طلبکار بداند، معنای اصلی ذکر در وجود انسان تحقق پیدا نکرده است.

تنزیه، نه سرزنش خدا


در توضیح واژهٔ «سبحانک» تأکید شده است که انسان باید خداوند را از هر ظلم و نقصی منزّه بداند. اگر انسان در گرفتاری‌های خود، خداوند را مقصر مطلق بداند و سهم اختیار و کوتاهی خویش را نبیند، با معنای کامل این ذکر فاصله دارد.

احتیاط در اذکار خاص


در فایل‌های دیگر مجموعه تصریح شده است که بعضی اذکار عمومی‌اند، اما اذکاری که عدد خاص، برنامهٔ سنگین یا دورهٔ چهل‌روزه دارند، ممکن است نیازمند اجازه و تشخیص فرد آگاه باشند.
بنابراین، ذکر یونسیه هرچند ریشهٔ قرآنی دارد، اما مقدار، شکل و برنامهٔ خاص آن نباید بدون شناخت شرایط روحی و تربیتی شخص تعیین شود.

جمع‌بندی


ذکر یونسیه، در این منابع، ذکرِ جمع میان توحید و عبودیت است: خداوند یگانه و منزّه است و انسان فقیر، مقصر و نیازمند اصلاح. اثر ذکر زمانی آشکار می‌شود که این معنا از زبان به قلب و از قلب به رفتار منتقل گردد.