در مسیر خداشناسی، یقین یک حالت یک‌مرتبه‌ای نیست؛ بلکه مراتبی دارد. سه مرحلهٔ مهم آن عبارت‌اند از: علم‌الیقین، عین‌الیقین و حق‌الیقین.
علم‌الیقین، شناختی است که از راه دلیل و خبر معتبر حاصل می‌شود. انسان با استدلال می‌فهمد که حقیقتی وجود دارد و دربارهٔ آن معرفت پیدا می‌کند.
عین‌الیقین، مرحله‌ای عمیق‌تر است؛ در اینجا حقیقت برای انسان حضور و مشاهدهٔ بیشتری پیدا می‌کند. معرفت از سطح مفهوم فراتر می‌رود و آثار آن در جان انسان آشکارتر می‌شود.
حق‌الیقین، مرتبه‌ای است که حقیقت در وجود انسان اثر تعیین‌کننده می‌گذارد. در این مقام، معرفت تنها دانستن دربارهٔ آتش نیست؛ بلکه سوختن و درک مستقیم اثر آتش است. این مثال برای نزدیک‌کردن تفاوت مراتب یقین است، نه تشبیه مقام الهی به امور مادی.
حرکت از علم‌الیقین به عین‌الیقین و حق‌الیقین، با فکر، محبت، مراقبت، عمل صالح، خشوع و پیروی از راهنمایان الهی صورت می‌گیرد.
کسی که در مرحلهٔ اطلاعات باقی بماند، ممکن است در هنگام امتحان شکست بخورد؛ اما یقین عمیق، در تصمیم‌های دشوار و لحظه‌های ترس، خود را نشان می‌دهد.