یکی از نکات مهم در روایت امام صادق علیهالسلام، توجه به ظرفیت مخاطب است. وقتی دربارهٔ علوم الهی و میراث معرفتی اهلبیت سخن گفته میشود، بر این اصل تأکید میگردد که هر انسان، اندازهای از توان فهم و تحمل معرفت دارد.
این اصل به معنای پنهانکردن حقیقت یا بیاعتنایی به پرسشهای انسان نیست؛ بلکه به معنای رعایت ترتیب، آمادگی و ظرفیت مخاطب است. یک حقیقت ممکن است برای فردی سازنده باشد و برای فردی دیگر، به سبب نداشتن مقدمات لازم، موجب سوءبرداشت شود.
به همین دلیل، در تعلیم الهی، هر سخن در هر زمان و برای هر شخصی گفته نمیشود. آموزش صحیح، تنها انتقال محتوا نیست؛ آمادهکردن ذهن و دل برای دریافت محتوا نیز هست.
معرفت توحیدی از مقدمات آغاز میشود: پاککردن تصورهای نادرست، نفی تشبیه، فهم وابستگی موجودات، توجه به آیات قرآن و اصلاح عمل. پس از این مراحل، مباحث عمیقتر دربارهٔ وحدت، تجلی و مراتب وجود قابل فهمتر میشود.
دانش اگر بدون ظرفیت و تربیت ارائه شود، ممکن است به جدال، غرور یا برداشتهای انحرافی تبدیل گردد. ازاینرو، حکمت در کنار «چه گفتن»، به «به چه کسی گفتن» و «در چه زمانی گفتن» نیز توجه دارد.
نظر، پرسش یا پیشنهاد
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده است؛ شما اولین نفر باشید.